चांगुलपणाला संस्थात्मक रूप. यशाची नवी व्याख्या.
आपण पूर्वीपेक्षा कधीही अधिक समृद्ध आहोत.
पण आपण अधिक आनंदी आहोत का?
उत्पन्न कैक पटींनी वाढले. विश्वास, समाधान आणि रोजच्या जगण्याचा दर्जा मात्र त्या वेगाने वाढला नाही. यशाचा अर्थ बदलण्यासाठी इन्स्टिट्यूट ऑफ गुडनेस आहे — चांगुलपणा ही अशी गोष्ट बनवून, जी आपण शिकवू, आचरणात आणू, मोजू आणि गौरवू.
मोफत · खासगी · 15 प्रश्न · सुमारे 4 मिनिटे · साइन-अप नाही
जे आपण मोजतो, त्याच्याच मागे आपण धावतो.
समाज संपत्ती, सत्ता आणि प्रभाव मोजतो — म्हणून लोक त्यांच्याच मागे धावतात. चांगुलपणा, विश्वास, नाती आणि योगदान कोणत्याही स्कोअरबोर्डवर येत नाहीत, आणि हळूहळू बाजूला पडतात. तीन दशकांच्या वाढत्या उत्पन्नानंतरही वर्ल्ड हॅपिनेस रिपोर्टमध्ये भारत 147 देशांत 118व्या स्थानी आहे. जगातील सर्वांत श्रीमंत देशांपैकी अमेरिकाही त्याच यादीत खाली घसरला आहे.
इन्स्टिट्यूट ऑफ गुडनेस महत्त्वाकांक्षा किंवा समृद्धी नाकारत नाही. यशाची व्याख्या इतकी रुंद करणे, की त्यात चांगुलपणाही मोजला जाईल — हे त्याचे ध्येय आहे. कारण जे मोजले जाते ते दिसते, जे दिसते त्याला मोल मिळते, आणि ज्याला मोल मिळते त्याकडे लोक वळतात.
संपूर्ण युक्तिवाद, साध्या शब्दांत- जे आपण मोजत नाही, त्याकडे आपले लक्ष जात नाही.
- ज्याकडे लक्ष जात नाही, त्याला आपण मोल देत नाही.
- ज्याला आपण मोल देत नाही, त्याचे आपण संगोपन करत नाही.
- ज्याचे आपण संगोपन करत नाही ते अखेर नाहीसे होते.
- Ravi Sharma · Why do we need a Goodness Index
चांगुलपणा ही भावना नाही. त्या पाच गोष्टी आहेत, ज्यांचा तुम्ही सराव करू शकता.
चांगुलपणा म्हणजे हेतू, कृती आणि परिणाम यांचे इतरांच्या हितासाठी एकरूप होणे. इन्स्टिट्यूट ते पाच मूलभूत मूल्यांतून व्यक्त करते — एक सामायिक शब्दसंग्रह, जो अमूर्त आदर्शाला रोजच्या वर्तनात उतरवतो. कुणाला चांगले वा वाईट ठरवण्याची ही लेबले नाहीत; या सवयी आहेत, ज्या बळकट करता येतात.
सत्यनिष्ठा
प्रामाणिकपणा, निष्पक्षता आणि नैतिक धैर्य — कुणी पाहत नसतानाही योग्य ते करणे.
02जबाबदारी
स्वामित्व, कर्तव्य आणि योगदान — कुटुंब, समुदाय आणि समाजाप्रती.
03करुणा
दया, सहानुभूती आणि समावेश — इतरांची काळजी कृतीत उतरवणे.
04आदर
प्रतिष्ठा, भिन्नता आणि कायदा — लोक, संस्था आणि सामायिक जागांसाठी.
05जतन
साधनसंपत्ती, समाज आणि पृथ्वी — आपण जगाचे विश्वस्त आहोत, मालक नाही.
आनंद हे ठिकाण आहे. चांगुलपणा हा रस्ता.
प्रत्येकाला आनंद हवा असतो, पण आनंद आज्ञेने, शिकवून वा सरावाने मिळत नाही. चांगुलपणा मिळतो. सत्यनिष्ठा, जबाबदारी, करुणा, आदर आणि जतन रोजच्या निवडींत उतरतात — आणि त्याच निवडी परिपूर्ण जीवनाच्या पाच परिमाणांचे पोषण करतात, ज्याला आपण म्हणतो जीवनाचा पंचक: शारीरिक, मानसिक, भावनिक, सामाजिक आणि आध्यात्मिक कल्याण.
चांगल्या मूल्यांतून जन्मलेल्या कृती ज्याला मिळतात त्याला, जो करतो त्याला आणि दोघे ज्याचे भाग आहेत त्या समाजालाही बळकट करतात. पाचही परिमाणांतील संतुलनच आनंदाला टिकाऊ बनवते.
जीवनाचा पंचक — संस्थापकांच्या स्तंभात- 1चांगुलपणाचा सराव करासत्यनिष्ठा · जबाबदारी · करुणा · आदर · जतन
- 2जीवनाच्या पंचकाचे पोषण कराशारीरिक · मानसिक · भावनिक · सामाजिक · आध्यात्मिक
- 3सुसंवाद आणि शांतीस्वतःमध्ये, तुमच्या नात्यांत, तुमच्या समुदायात
- 4टिकाऊ आनंदइच्छित अवस्था — कृतीतून गाठलेली, एकट्याने पाठलाग करून नव्हे
भारताने समृद्धीच्या पायाभूत सुविधा उभारल्या आहेत. आता त्याला चारित्र्याच्या पायाभूत सुविधा हव्या आहेत.
रस्ते, वीज, देयके आणि न्यायालये — सारे त्यांचा वापर करणाऱ्या आणि ती चालवणाऱ्या लोकांच्या वर्तनावर अवलंबून आहेत. नियम गैरकृत्यांना आळा घालू शकतात; तंत्रज्ञान पारदर्शकता आणू शकते. पण कोणतीही व्यवस्था चारित्र्याची जागा घेऊ शकत नाही. समाजातील मूल्यांच्या आणि वर्तनाच्या सामूहिक शक्तीला आम्ही म्हणतो त्याच्या चारित्र्याच्या पायाभूत सुविधा — आणि त्याला खरे आर्थिक वजन आहे.
कमी विश्वास महाग पडतो.
जिथे लोक एकमेकांवर विसंबू शकत नाहीत, तिथे प्रत्येक जण पडताळणी, देखरेख, नोटरी आणि खटले करतो. भारतात व्यावसायिक करार लागू करण्यास अंदाजे 1,445 दिवस लागतात. दुर्हेतूपासून बचावासाठी लिहिलेले प्रत्येक कलम ही अशी किंमत आहे, जी उच्च-विश्वासाचा समाज कधीच मोजत नाही.
सद्वर्तन फळ देते.
सत्यनिष्ठेची प्रत्येक कृती घर्षण कमी करते. जबाबदारीची प्रत्येक कृती देखरेख कमी करते. पाळलेले प्रत्येक वचन पुढील व्यवहाराची किंमत कमी करते. चारित्र्य ही केवळ नैतिक संपत्ती नाही; ती आर्थिक संपत्तीही आहे.
सामाजिक रूढी बहुमताला अनुसरतात.
लोक आजूबाजूच्या लोकांकडून संकेत घेतात. जबाबदार वर्तन जेव्हा बहुमताचे वर्तन बनते, तेव्हा ते स्वतःला टिकवू लागते — हाच तो ‘गुडनेस टिपिंग पॉइंट’, ज्याकडे समाजाने एकेका माणसागणिक वाटचाल करायची आहे.
आमचे उद्दिष्ट: चांगुलपणा शिकवला, आचरला, मोजला, ओळखला आणि गौरवला जावा.
तीन कार्यक्रम एकमेकांना बळ देतात. सराव करा. मोजा आणि सुधारा. ओळखा, जेणेकरून अधिक लोक सराव करतील. चांगुलपणा तत्त्वज्ञानातून वर्तनाकडे, वर्तनातून सवयीकडे, सवयीतून संस्कृतीकडे — आणि संस्कृतीतून चारित्र्याच्या पायाभूत सुविधांकडे जातो.
पर्सनल सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी
नर्सरीपासून विद्यापीठापर्यंत अनुभवाधारित शिक्षण, पाच पायांवर उभे. छोट्या कृती, गोष्टी, पेच, सेवा आणि चिंतन — सवय घडवणे, नैतिक उपदेश नव्हे.
PSR अभ्यासक्रम
गुडनेस इंडेक्स™
संशोधनाधारित चौकट, जी व्यक्ती, संस्था आणि समाजासाठी चांगुलपणा दृश्य करते — पारदर्शक पद्धती आणि स्वतंत्र पडताळणीसह. चांगले वा वाईट असे लेबल कधीच नाही.
इंडेक्स कसा काम करतो
Mission Chetna
समाज ज्याचा उत्सव करतो, लोक त्याचेच अनुकरण करतात. मिशन चेतना आधीपासून हे काम करणाऱ्या परिवर्तनकर्त्यांना शोधते, जोडते, बळकट करते आणि गौरवते — ते म्हणजे चेतना हिरो.
चेतना हिरोंना भेटासरावमोजासुधाराओळखावाढवासराव
काम आज कुठे आहे
इन्स्टिट्यूट चौकट, अभ्यासक्रम, मोजमाप प्रणाली आणि गौरवाची परिसंस्था उभारते. भागीदार ती राबवतात, संदर्भानुसार घडवतात आणि वाढवतात. उद्दिष्ट संस्थेचा आकार नाही; व्यवस्थाव्यापी पोहोच आहे.
उभारणी
PSR अध्यापनशास्त्र आणि अभ्यासक्रम · गुडनेस इंडेक्स™ साधने · डिजिटल आणि पुरावा मंच · पायलट नेटवर्क
पडताळणी
शाळा, महाविद्यालये आणि संस्थांमध्ये पायलट · स्वतंत्र मूल्यमापन · पहिला इंडिया गुडनेस रिपोर्ट
प्रात्यक्षिक
500 शाळा · 25 महाविद्यालये · सुमारे 2.75 लाख शिकणारे · 100+ संस्थात्मक गुडनेस इंडेक्स™ पायलट
विस्तार
भारतात आणि परदेशात भागीदारांच्या नेतृत्वाखाली प्रतिकृती — आणि कालांतराने, एक ‘युनिव्हर्सिटी ऑफ गुडनेस’
चारित्र्याच्या पायाभूत सुविधा एकेका माणसाने उभ्या राहतात. सुरुवात तुमच्यापासून.
राष्ट्रे अब्जावधी छोट्या निर्णयांनी घडतात. तुमचा निर्णय इथून सुरू होऊ शकतो — आजच, आणि कुणाच्या परवानगीची वाट न पाहता.
तुम्ही कुठे आहात ते जाणून घ्या
पंधरा प्रामाणिक प्रश्न — तुम्ही प्रत्यक्षात काय केले याबद्दल, काय केले असते याबद्दल नव्हे. 100 पैकी स्कोअर, तुमचा सर्वांत बळकट पाया, आणि पुढे जाण्याचा एक छोटा मार्ग. मोफत आणि खासगी.
तुमचा गुडनेस स्कोअर तपासाआजच सराव करा
करुणाआजसाठी निवडलेली एक छोटी कृती.
दररोज एक कृती, पाच पायांतून निवडलेली. काहीही ट्रॅक होत नाही — खूण तुमच्या ब्राउझरमध्येच राहते.
तुमच्या संस्थेत PSR आणा
शाळा, महाविद्यालये आणि कामाची ठिकाणे PSR पायलट चालवू शकतात. शाळांच्या पहिल्या गटासाठी मोफत — अभ्यासक्रमाचा नमुना, शिक्षक-संच आणि निनावी गट-स्कोअरसह.
PSR कार्यक्रमात सामील व्हा 4चेतना हिरो व्हा — किंवा एखाद्याला नामांकित करा
तुम्ही, किंवा तुमच्या ओळखीचे कुणी, ओळख, निधी वा परवानगीशिवाय शांतपणे आयुष्ये बदलत असाल, तर मिशन चेतना तुम्हाला शोधू आणि ते काम वाढवण्यास मदत करू इच्छिते.
चेतना हिरो 5आमच्यासोबत भागीदारी, अर्थसाहाय्य किंवा संशोधन करा
विद्यापीठे, संशोधक, कंपन्या, सरकारे आणि परोपकारी संस्था: चौकट उभारण्यास, पडताळण्यास आणि विस्तारण्यास मदत करा — आणि तिच्यामागील पुराव्यासही.
इन्स्टिट्यूटसोबत भागीदारी कराजे लोक शांतपणे भारताला सावरून धरतात
चेतना म्हणजे जागरूकता — भोवतालाबद्दल जागे असणे. भारत नेमक्या याच अर्थाने जाग्या असलेल्या लोकांनी भरलेला आहे, आणि ते कोण आहेत हे जवळजवळ कुणालाच माहीत नाही. मिशन चेतना त्यांच्या कामाची नोंद करते, त्यांना एकमेकांशी आणि तज्ज्ञतेशी जोडते, आणि त्यांना जाहीरपणे, वारंवार आणि सन्मानाने गौरवते.
फुटपाथवरची शाळा
बांधकाम मजुरांच्या मुलांसाठी बांधकाम स्थळाशेजारच्या फुटपाथवर वर्ग घेणारे निवृत्त शिक्षक.
पुन्हा जिवंत झालेला तलाव
गावाने सोडून दिलेला मृत जलाशय पुनरुज्जीवित करण्यात एक दशक घालवलेला शेतकरी.
अनोळखींसाठी खुले स्वयंपाकघर
वीस वर्षे दररोज, भुकेल्या येणाऱ्या प्रत्येकासाठी अन्न शिजवणारे एक कुटुंब.
हिशेबाची राखणदार
गावातील स्वयं-सहायता गट प्रामाणिक राहावा म्हणून स्वतः हिशेब लिहिणे शिकलेली एक तरुणी.
Ravi Sharma
ग्रामीण उत्तर प्रदेशातील एका गावातून IIT रुरकी, आणि पुढे टेलिकॉम बहुराष्ट्रीय कंपनीच्या भारतातील सर्वांत तरुण CEO पैकी एक. उद्योगात चाळीस वर्षे, त्यांतील पंचवीस अब्जावधी डॉलरच्या टेलिकॉम आणि वीज कंपन्यांचे CEO वा अध्यक्ष म्हणून. पन्नासाव्या वर्षी, त्या कारकिर्दीच्या शिखरावर, ते बोर्डरूममधून बाहेर पडले — त्या एका गोष्टीवर काम करण्यासाठी, जी आकड्यांनी कधीच मोजली नाही.
“GDP राष्ट्राचा आकार ठरवू शकतो, पण चारित्र्य त्याचा आत्मा ठरवते.”
Ravi Sharma · The road to Viksit Bharat 2047, Business India
- माजी अध्यक्ष, नियामक मंडळ — IIIT ऊना आणि IIIT नागपूर, भारताच्या राष्ट्रपतींनी नियुक्त
- माजी CEO — अल्काटेल-ल्यूसेंट दक्षिण आशिया, व्हिडिओकॉन टेलिकॉम आणि अदानी पॉवर
- संस्थापक-अध्यक्ष, IIT अ‍ॅल्युम्नाय कौन्सिल — राष्ट्रउभारणीसाठी 50,000+ IITians
- अध्यक्ष, मिशन चेतना फाउंडेशन — 70+ सामाजिक संस्था, 1 कोटी+ आयुष्ये
- विशिष्ट माजी विद्यार्थी, IIT रुरकी · स्तंभलेखक, बिझनेस इंडिया · प्रकाशित कवी
संस्थापक, त्यांच्याच आवाजात
84th Convocation Address at TISS Mumbai
Ravi Sharma at IIT: a talk on purpose and success (Hindi)
How the truth of life changes (Hindi)
Live conversation with Ravi Sharma (Hindi)
One idea that can change your world (Hindi)
Just Sanjay on Ravi Sharma (Hindi)
संस्थापकांच्या स्तंभातून
इन्स्टिट्यूटमागील विचार, बिझनेस इंडियामध्ये प्रकाशित झाल्याप्रमाणे.
Building the Character Infrastructure of India
Physical infrastructure can transform an economy. Character Infrastructure can transform the quality of life.
Viksit Bharat: Beyond economics
A developed nation must be measured not only by the wealth it creates, but by the quality of life, institutions and society it builds.
Beyond examinations
Examination reforms should be only the beginning of educational transformation.
The Pentad of Life
Why human performance must be measured across five dimensions.
Richer, not Happier
The hidden cost of prosperity without goodness.
इन्स्टिट्यूट ऑफ गुडनेसकडून ताज्या बातम्या आणि विश्लेषण मिळवा
जवळपास झाले — तुमचे ईमेल अ‍ॅप संदेश तयार करून उघडते.
